آماري از تعداد پوز و بررسي كارايي بانك‌ها


     هر بانكي رويه و سياست خود را در نصب و پشتيباني از نصب دستگاه پوز دنبال مي‌كند. هنوز رويه‌ها و انتظارات سرمايه گذار در اين زمينه استاندارد نشده و بايد تا چند سال ديگر منتظر ماند. نظرات زير بعضي از مهمترين سياست‌ها است:

1- بايد تا جايي كه امكان دارد حتي به قيمت راكد ماندن دستگاه تا چند سال آينده، تعداد بيشتري نصب كرد. چون:
        الف: بالاخره روزي از پوز استقبال خواهد شد و سود سرشاري عايد مي‌شود.
        ب: چون در يك فروشگاه حداكثر يك يا دو پوز مي‌توان نصب كرد، اگر دير بجنبيم جايي براي ما نخواهد ماند كه پوز نصب كنيم.
2- به اميد آينده‌اي كه هنوز نيامده نمي‌توان نشست. اگر پوز نصب مي‌كنيم، بايد در زمان معقولي هزينه خود را جبران كرده و سود آور شود. پوزها نيز بايد در مكان‌هايي نصب شوند كه حتما كار نمايند و حداقل يكي دو تراكنش در روز داشته باشند.
3- مهم اين است كه خريدهاي انجام شده توسط پوز، در حساب‌هاي بانك ما گردآوري شود. بنابراين اگر خودش هم سودآور نباشد مهم نيست. اگر خرج خودش را تامين كند كافي است. اگر نشد، حداقلي از هزينه را جبران كند.

     با اين سياست‌ها كار پيش مي‌رود و تفاوت زيادي در عملكرد و كارايي بانك‌ها مشاهده خواهيد كرد. در جدول زير مختصري از آمار نصب پوز به ترتيب تعداد نصب تا خرداد 86 بر گرفته از سايت بانك مركزي را ملاحظه مي‌نماييد.

تعداد نصب پوز فروشگاهي تا خرداد 86
  نام بانك
پوز فروشگاهي كارت
1 اقتصاد نوين 291 77 062 855 1
2 پارسيان 928 66 037 787 2
3 سامان 146 29 230 796
4 صادرات 099 27 118 362 4
5 ملت 679 11 116 926 1
6 كشاورزي 631 9 569 712 2
7 ملي 045 5 075 758 5
8 صنعت‌و‌معدن 951 2 129 16
9 پاسارگاد 527 2 226 89
10 تجارت 384 2 411 633 2
11 توسعه صادرات 148 150 13
12 رفاه 97 211 132
13 سپه 24 980 600 3
14 مسكن 26 862 280
15 پست بانك 0 738 19
16 كارآفرين 0 289 2
17 سرمايه 0 0

     اگر فقط تعداد زياد نصب پوز مهم بود و ديگر هيچ؛ در اين صورت رتبه بندي جدول قبل بهترين محك و ميزان براي كارايي بانك بود. ولي چنين نيست و موارد ديگري مهم‌تر است كه بعضي از مهمترين‌ها به قرار زير هستند:

1- جمع كل مبالغ خريد توسط پوزهاي يك بانك در يك ماه
2- متوسط خريد يك پوز در يك ماه
3- جمع كل تعداد تراكنش‌هاي يك بانك در يك ماه
4- متوسط تعداد تراكنش يك پوز در يك ماه

     در موارد ذكر شده قبل، متوسط‌ها معيار و محك هستند و قدر مطلق‌ها چندان نشانگر كارايي نمي‌باشند، اما نشانگر قدرت و حجم كار مي‌باشند. به عنوان مثال اگر جمع كل مبالغ خريد توسط پوزهاي يك بانك در يك ماه زياد باشد خيلي خوب است ولي بايد ديد كه اين مبالغ را با چه قيمتي جمع آوري كرده است. اگر بخواهيم تعداد پوزهاي نصب شده را به هر قيمتي بالا ببريم حتي به قيمت كار نكردن و راكد ماندن دستگاه، مي‌توان تعداد زيادي را به يك شركت واگذار كرد و او با خواهش و التماس و هر نحو كه شده پوز را نصب كند و از مغازه خارج شود. بانك نيز پوزهاي راكد را جمع آوري نكند و براي بالا بودن آمارش به همان نحو راكد حفظ نمايد.

     رتبه بانك‌ها بر اساس معيار اول به قرار زير است:

جمع كل مبالغ خريد پوز در يك ماه
  نام بانك
جمع كل خريد
ميليون ريال
پوز فروشگاهي
1 ملي 711 804 045 5
2 پارسيان 883 268 928 66
3 سامان 920 80 146 29
4 ملت 606 63 679 11
5 صادرات 151 64 099 27
6 اقتصاد نوين 142 47 77291
7 كشاورزي 130 27 631 9
8 پاسارگاد 850 11 527 2
9 صنعت‌و‌معدن 198 4 951 2
10 مسكن 399 1 26
11 سپه 338 24
12 رفاه 95 97
13 تجارت 0 384 2
14 توسعه صادرات 0 148
15 پست بانك 0 0
16 كارآفرين 0 0
17 سرمايه 0 0

بعضي از ارقام براي راحتي گرد شده‌اند.

     رتبه بانك‌ها بر اساس معيار دوم با شرط دارا بودن بيش از 5 هزار پوز به قرار زير است:

متوسط خريد يك پوز در يك ماه
  نام بانك
متوسط خريد
در يك ماه
هزار يال
جمع كل خريد
ميليون ريال
پوز فروشگاهي
1 ملي 507 159 711 804 045 5
2 ملت 446 5 606 63 679 11
3 پارسيان 017 4 883 268 928 66
4 كشاورزي 817 2 130 27 631 9
5 سامان 776 2 920 80 146 29
6 صادرات 2367 151 64 099 27
7 اقتصاد نوين 610 142 47 77291

     مشاهده مي‌شود كه بانك ملي با فاصله زيادي اول است و اگر بخواهيم آنرا با متوسط مبلغ كه حدود 4 ميليون ريال است مقايسه كنيم يا تعداد پوزهايش را تراز كنيم، معادل 200هزار پوز مي‌شود.

رتبه بانك‌ها بر اساس معيار سوم با شرط دارا بودن بيش از 5 هزار پوز به قرار زير است:

جمع كل تعداد تراكنش‌هاي يك بانك در يك ماه
  نام بانك
جمع كل تراكنش‌ها پوز فروشگاهي
2 پارسيان 237 771 928 66
4 ملت 982 254 679 11
3 سامان 421 175 146 29
5 صادرات 166 165 099 27
6 اقتصاد نوين 177 135 77291
1 ملي 322 109 045 5
7 كشاورزي 819 42 631 9

مشاهده مي‌شود كه بانك پارسيان با فاصله زيادي در صدر قرار دارد و تقريبا مساوي تمام بانك‌هاي ديگر تراكنش دارد. در اين زمينه جاي تقدير دارد و مي‌توان گفت كه نيمي از بار فرهنگ سازي بر عهده اين بانك بوده و هست.

رتبه بانك‌ها بر اساس معيار چهارم و با شرط دارا بودن بيش از 5 هزار پوز به قرار زير است:

متوسط تعداد تراكنش يك پوز در يك ماه
  نام بانك
متوسط تعداد تراكنش جمع كل تراكنش‌ها پوز فروشگاهي
4 ملت 83 / 21 982 254 679 11
1 ملي 67 / 21 322 109 045 5
2 پارسيان 52 / 11 237 771 928 66
5 صادرات 09 / 6 166 165 099 27
3 سامان 02 / 6 421 175 146 29
7 كشاورزي 45 / 4 819 42 631 9
6 اقتصاد نوين 75 / 1 177 135 77291

مشاهده مي‌شود كه بانك ملت در رتبه اول قرار دارد و با فاصله ناچيزي بانك ملي در رتبه دوم است. اما فاصله ديگر بانك‌ها با ايندو بيش از دو برابر است. اگر بانك‌ها پوزهاي راكد را از فروشگاه‌ها جمع آوري نمايند، مقادير متوسط و سرانه آنها به واقعيت نزديك‌تر و بهتر مي‌شود. از نظر كلي مي‌توان گفت كه بانك ملي در زمينه نصب پوز و كارايي آن بسيار موفق‌تر از ديگران عمل كرده است.