رتبه بندي بانك‌ها در زمينه خودپرداز، پوز و كارت بانكي


     سرعت نصب دستگاه خودپرداز و پوز خوب است و با توجه به فرهنگ پولي و مصرفي كشور ما انتظاري بيش از اين نمي‌رود. اگر بيش از اين مقدار نصب نماييم حتما بدون استفاده مانده، پول و سرمايه سهامدار را هدر داده‌ايم. طبق برنامه‌هاي وزارت اقتصاد و دارايي و اهداف آن بايد كار گروهي براي فرهنگ سازي و تشويق مردم به استفاده از وسايل الكترونيكي براي پرداخت تشكيل مي‌شد و اقدامي جدي مي‌كرد. اين كار گروه تشكيل شد ولي يك درصد از آنچه لايق و بايسته بود هم انجام نداده است. ظاهرا نفوذ و پي‌گيري‌هاي معاونت بانك و بيمه وزارت اقتصاد در اين زمينه چندان موثر نيست!؟

     ساختن خودپرداز وطني هم براي خود حكايتي است. تقريبا تمام شركت‌هايي كه آنرا وارد مي‌كرده‌اند اقدام به راه اندازي خط مونتاژ نموده‌اند. تحريم نيز مشكلات را چند برابر كرده و مونتاژگران را نيز به دردسر انداخته است. قسمت اصلي در دستگاه خودپرداز واحد شمارنده و تحويل دهنده است كه به آن ديسپنسر مي‌گويند. مشكل تحريم تا به جايي رسيده كه اين قسمت و ساير قسمت‌ها را بايد از سازندگاني بگيريم كه درجه يك نيستند و ما مجبوريم كه از اجناس نا مرغوب استفاده نماييم. خدا آينده اين مملكت را به خير كند كه مي‌خواهد با واردات قاچاق از آخرين فن‌آوري دنيا استفاده كند.

     اما نكته‌ي غريبي در اين ميان است كه هيچيك از طرفداران و مدعيان ساخت خودپرداز وطني به آن جواب نمي‌دهند. معلوم نيست چرا آنها به سراغ ساخت پوز نمي‌روند! ساخت نمونه اين دستگاه هم ارزان‌تر است و هم براي مملكت مهمتر از دستگاه خودپرداز مي‌باشد. هيچ قسمت آن هم از فن‌آوري بالا برخوردار نيست. اگر آنها دم از وطن دوستي يا اسلام دوستي يا هر چيز ديگري غير از پول دوستي ميزنند، بايد اقدام به ساخت پوز وطني بنمايند. نكته مشكوك ديگر در اين ميان اجبار بانك‌ها به حمايت از دستگاه‌هاي خودپرداز ساخت داخل است و هيچ حرفي از دستگاه پوز به ميان نياورده است. ظاهر قضيه چنين است كه بانيان آن بخشنامه كذايي و اجبار بانك‌ها، در زمينه ساخت پوز كار نمي‌كنند!

     فهرست بانك‌هاي داراي خودپرداز به ترتيب تعداد بهره برداري شده در جدول زير است:
 

وضعيت خودپرداز و پوز تا آخر تير 86
  نام بانك خودپرداز پوز
بهره برداري
شده
در مرحله
فعال سازي
در مرحله
خريد
پوز فروشگاهي كارت
مغناطيسي+هوشمند
1 صادرات 1566 14 1000 30920 4430000
2 ملي 1373 135 650 3381 6067000
3 ملت 1199 3 7 12000 2200000
4 سپه 1173 56 0 25 3700000
5 تجارت 949 78 785 3592 2887000
6 كشاورزي 871 284 0 9541 2837000
7 رفاه 515 1 0 176 81000
8 اقتصاد نوين 281 147 0 87000 1917000
9 مسكن 126 250 420 36 213000
10 سامان 117 8 0 29220 240000
11 پارسيان 100 2 50 69000 2862000
12 پست بانك - - - - 19000
13 پاسارگاد 80 23 10 2550 41000
14 صنعت‌و‌معدن 45 0 0 3560 19000
15 كارآفرين 32 9 0 0 36000
16 سرمايه 31 19 50 0 4500
17 توسعه صادرات 13 0 15 0 13000
  جمع 8471 1029 2987 000 251 000 566 27

بعضي از ارقام براي راحتي گرد شده‌اند.

     اما اگر مجموع سه مرحله خودپرداز را ملاك قرار دهيم كه در آينده نزديك به وقوع خواهد پيوست، پنج بانك اول به ترتيب زير خواهند بود:

وضعيت نهايي با مجموع سه مرحله تا آخر تير 86
  نام بانك خودپرداز پوز
مجموع سه مرحله
تا آخر تير 86
بهره برداري
شده
در مرحله
فعال سازي
در مرحله
خريد
پوز فروشگاهي كارت
مغناطيسي+هوشمند
1 صادرات 2580 1566 14 1000 30920 4430000
2 ملي 2158 1373 135 650 3381 6067000
3 تجارت 1600 949 78 785 3592 2887000
4 سپه 1229 1173 56 0 25 3700000
5 ملت 1209 1199 3 7 12000 2200000
  جمع 8776 6250 286 2728 918 49 000 284 19

بعضي از ارقام براي راحتي گرد شده‌اند.

     بانك صادرات در مجموع از تمام بانك‌ها در زمينه خودپرداز پيشروتر بوده و موفق عمل كرده است. خريد و نصب 1000 دستگاه خودپرداز با توجه به مشكلاتي كه در زمينه مناقصه، مشكلات انتخاب شركت فروشنده و محصول مناسب، ساخت داخل و موارد مشابه داريم كاري طاقت فرسا است. اميدواريم كه اين بانك از تلاش خود كم نكرده و مشكلات مديريتي و نظارتي نيز برايش پيش نيايد.

     همانطور كه انتظار مي‌رود درصد بالايي از نصب‌ها متعلق پنج بانك اول است. حدود 69 درصد از مجموع خودپرداز و 70 درصد از تعداد كارت‌ها متعلق به اين بانك‌ها است اما از نظر تعداد پوز فروشگاهي فقط 20 درصد از سهم بازار را در اختيار دارند.

     يكي از معيارهاي سنجش كارايي نسبت سرانه كارت به دستگاه است. اگر اين نسبت در مقايسه با ساير بانك ها كم باشد، آن بانك هزينه كمتري به بانك صادر كننده كارت مي پردازد. به عنوان مثال بانك ملي با سرانه 4406 و با توجه به كارت‌هاي زيادي كه دارد و حتما تعدادي از آنها در خودپردازهاي ديگران پول خواهند گرفت، مقدار بيشتري كارمزد به بانك رفاه با سرانه 378 و تعداد كارت كمي كه دارد پرداخت مي كند. سرانه چند بانك اول با شرط اينكه فقط كارت‌هاي آنها زياد باشد به قرار جدول زير است:

سرانه چند بانك اول با كارت زياد
  نام بانك
 سرانه كارت
به خودپرداز
خودپرداز
در حال كار
پوزهاي
در حال كار
كارت
مغناطيسي+هوشمند
1 ملت 1823 1199 12085 2200000
2 صادرات 2830 1566 30920 4430000
3 تجارت 2832 949 3592 2887000
4 سپه 3155 1173 25 3700000
5 كشاورزي 3258 871 9521 2837000
6 ملي 4406 1373 3381 6067000
7 اقتصاد نوين 6823 281 87000 1917000
8 پارسيان 28631 100 69000 2862000

ملاحظه مي‌شود كه بانك پارسيان، اقتصاد نوين و ملي از سرانه بالايي برخوردارند. بانك پارسيان و اقتصاد نوين كمبود دستگاه خودپرداز خود را مي‌توانند با تعداد پوزهاي زيادتر جبران كنند.

     در زمينه نصب و راه اندازي پوز فروشگاهي نيز وضع بانك‌ها خوب است. اگر چه تعداد موجود هم از بهره وري پاييني برخوردار هستند، اما در صورت فرهنگ‌سازي مناسب مي توان به وضع مناسبي دست پيدا كرد. رتبه بندي بانك‌هايي كه داراي تعداد مناسبي هستند به ترتيب تعداد نصب به قرار جدول زير است:

وضعيت نصب پوز فروشگاهي تا آخر تير 86
  نام بانك
پوز فروشگاهي كارت
مغناطيسي+هوشمند
1 اقتصاد نوين 87000 1917000
2 پارسيان 69000 2862000
3 صادرات 30920 4430000
4 سامان 29220 240000
5 ملت 12000 2200000
6 كشاورزي 9541 2837000
7 تجارت 3592 2887000
8 صنعت‌و‌معدن 3560 19000
9 ملي 3381 6067000
10 پاسارگاد 2550 41000

     بانك اقتصاد نوين اگر چه دير شروع كرد اما با سرعت زياد ادامه داد و معلوم نيست تا كجا مي خواهد پيش برود. هزينه‌اي كه صورت گرفته زياد است و بايد در مدت مناسبي خرج خود را حداقل بازگرداند. در هر صورت كاري بزرگ صورت گرفته و اميدواريم كه همچنان ادامه دهند.

     از نظر تعداد كارت بانكي بانك ملي هنوز اول است و بانك صادرات در تعقيب اوست. اگر چه هنوز در آمار ارايه شده به بانك مركزي جاي مشخص نمودن كارت‌هاي كم اهميت مانند هديه و بن و مانند آنها خالي است. حتي كارت‌هاي راكد نيز مشخص نمي‌شوند و آمار را دچار بي‌دقتي كرده‌اند ولي از بي‌آماري كه بهتر است. ولي چند بانك اول از نظر تعداد كارت به قرار جدول زير هستند:

چند بانك اول از نظر تعداد كارت تا آخر تير 86
  نام بانك
كارت
مغناطيسي+هوشمند
 سرانه كارت
به خودپرداز
خودپرداز
در حال كار
پوزهاي
در حال كار
1 ملي 6067000 4406 1373 3381
2 صادرات 4430000 2830 1566 30920
3 سپه 3700000 3155 1173 25
4 تجارت 2887000 2832 949 3592
5 پارسيان 2862000 28631 100 69000
6 كشاورزي 2837000 3258 871 9521
7 ملت 2200000 1823 1199 12085
8 اقتصاد نوين 1917000 6823 281 87000