پوز و سرعت نصب


     سرعت نصب دستگاه پوز در فروشگاه‌ها و حتي مجتمع‌هاي مسكوني يكي از مسايل غامض اين رشته است و بسياري از مديران تصميم گير را فريفته خود كرده است. بعضي از مديران ارشد دوست دارند در مسابقه نصب پوز شركت كرده و جايگاه اول يا دوم يا سوم را بدست آورند. بعضي از مديران نيز با حزم و احتياط و شايد حفظ سودآوري نهايي اقدام به برنامه ريزي مي‌نمايند. روند رشد چند شركت اول در سال‌هاي قبل كم شد و بعضي از بانك‌ها رشد سرسام آوري را گزارش كردند كه به تحليل مختصر آن مي‌پردازيم.

     بانك اقتصاد نوين تقريبا اواخر سال 1385 نصب 52 هزارمين دستگاهِ پوز خود را اعلام كرد در حالي كه تا مرداد سال 1385 به گفته خود حتي يك دستگاه نيز نصب نكرده بود. به عبارت ديگر تقريبا هر ماه 10هزار و هر روز 300 عدد نصب نموده است. ركورد خوبي است و پارسيان را كه ركورد دار بود پشت سر گذارد. ادامه اين رشد را هنوز بطور مطمئن و تجربه شده اعلام نكرده و ما فكر مي‌كنيم كه با توجه به توقع سود از هر فعاليت اقتصادي، امكان دارد كه حداكثر همين مقدار هم در سال 86 نصب نمايد. اين تعداد پوز حدود 10 ميليارد تومان قيمت دارد و ساير موارد جانبي آن نيز در سال اول همين مقدار هزينه بر مي‌دارد.

     در ابتداي كار با توجه به اجبار بانك مركزي براي پي.اس.پي ها كه حق ندارند در فروشگاهي كه ديگري حضور دارد حضور يابند، بعضي‌ها فكر كردند كه اگر زودتر بجنبند، بازار را در اختيار خواهند گرفت و ديگران را راه نخواهند داد. ظاهرا اين فكر در بانك اقتصاد نوين حاكم شده و مي‌خواهد حداكثرِ اماكن را اشغال كند تا جاي كمتري براي ديگران باقي بماند.  

     نكته‌اي كه در اين ميان وجود دارد، بازگشت سرمايه در مدت معقول و توقع سود است. علاوه بر آن، اين بازار آنقدر بزرگ است كه با اين مقادير نمي‌توان آنرا پر كرد. و اگر كسي چنين كند، هميشه فرد ديگري وجود دارد كه ارزش افزوده‌اي ايجاد كند كه خواستاران محصولش را بر انگيزاند تا محصول او را جايگزين قبلي نمايند. توجه نماييم كه هيچ بازاري از فن‌آوري آنقدر دوام نمي‌آورد كه بعضي‌ها روي آن اين مقدار سرمايه گذاري ‌نمايند و به استقبال خطر بروند.

     نحوه بازاريابي نيز بسيار مهم است. اگر سرعت كار را از حدي معين بالاتر ببريم، بازاريابان به هر نحوي كه شده، قراردادي را براي كارفرما مي‌آورند و كارمزد خود را طلب مي‌كنند. حتي حاضر مي‌شوند كه چيزي از سهم خود هم به فروشنده بدهند تا حاضر شود كه دستگاه را نصب نمايد. اگر چه مي‌توانيم ميزان تراكنش يا مبلغ را براي ماه‌هاي بعد شرط نماييم، اما سرعت زياد، كار خود را مي‌كند.

     شاهد موقتي اين موضوع تعداد و مبلغ تراكنش‌هاي اعلام شده سايت بانك مركزي براي بانك‌هاي مختلف كشور است. در آمار ماه بهمن 1385، متوسط تعداد تراكنش‌هاي هر دستگاه در ماه، براي بانك اقتصاد نوين كمتر از 2 عدد و براي بانك پارسيان كمتر از 16 عدد بود. اين در حالي است كه تعداد پورهاي نصب شده آنها تقريبا با هم برابر بوده است. اگر متوسط مبلغ خريد هر دستگاه در ماه را مقايسه كنيم، بانك اقتصاد نوين حدود 53 هزار تومان در ماه و بانك پارسيان حدود 370 هزار تومان در ماه بوده‌اند. مدتي است كه بانك مركزي آمارهاي فعاليت موسسات پي.اس.پي و بانك‌ها را بطور دقيق اعلام مي‌كند و كارشناسان مالي و مديران محقق مي‌توانند با مقايسه خود با ديگران و منافع مورد انتظار، به بررسي دقيق كارهايشان بپردازند. جا دارد كه از اين امر استقبال و از بانك مركزي قدرداني شود.

     اگر چه هنوز بانك اقتصاد نوين در اول راه است و شايد بتواند خود را به نقطه مطلوب‌تري برساند، اما اين تجربه را ديگران داشته‌اند و آزموده را آزمودن خطاست. ارايه آمارهاي تعدادي براي نصب پوز، براي مديران عامل بانك‌ها خوب است كه به هم پز بدهند كه من فلان مقدار نصب كرده‌ام با به بانك مركزي و وزارت اقتصاد ارايه دهند. اما موارد زير است كه مهم مي‌باشند:

1- متوسط تعداد تراكنش يك دستگاه پوز در يك ماه
2- متوسط مبلغ خريداري شده توسط يك دستگاه پوز در يك ماه

     مي‌دانيم كه يك دستگاه پوز حداقل 15 هزار تومان در ماه هزينه و استهلاك دارد. بنابراين بايد ميزان فروش آن با احتساب نيم درصد كارمزد از فروشنده و مقداري از صادر كننده كارت، حدود 3 ميليون تومان باشد. اگر نگاهي به جدول‌هاي آماري بانك مركزي بياندازيم، فقط بانك مسكن است كه به اين مقدار نزديك شده كه دلايل خاص خود را دارد و بانك ملي حدود 10 برابر اين مقدار است و دليل آن نيز چگالي بالايِ زرگري‌ها در بين فروشگاه‌هاي طرف قرارداد است. اما از همه بدتر بانك اقتصاد نوين است كه اميدواريم در آينده بهتر از اين بشود. از بين همه بانك‌ها، بانك ملي بهترين بازدهي را دارد و از نظر اقتصادي اول است اما هنوز دقيق نمي‌دانيم كه چقدر كارمزد مي‌گيرد.