مشكل برگشت چك‌هاي اشتباه شده
در حساب‌هاي جاري متمركز

برگشت چك در حساب جاري غير متمركز (قديمي) معمولا دو حالت دارد:

1- صاحب چك آنرا به شعبه مادر مي‌برد و متوجه مي‌شود كه موجودي ندارد و آنرا برگشت مي‌زند. در اين حالت صاحب چك مي‌تواند با صاحب حساب تماس گرفته و اگر اشتباهي رخ داده باشد آنرا رفع نمايد. گاهي اوقات چون كارمندان شعبه مشتري خود را مي‌شناسند (كاسب محل، مشتري دايمي و ...) يا به دليل كم كردن چك‌هاي برگشتي شعبه كه برايش خوب نيست يا وظيفه شناسي و مشتري مدار بودن كارمندان شعبه و بعضي دلايل ديگر، خود راسا با مشتري تماس گرفته و سعي در حل مشكل مي‌نمايند. اين كار در مجموع از بهترين خصايص كارمندان شعبه و قابل تقدير است و اقتصاد مملكت را روان و تنش اجتماعي را كم مي‌نمايد.

     نكته مهم اينست كه:

علت درصد قابل توجهي از برگشتي‌هاي چك، اشتباه صاحب حساب يا فراموشي او بوده يا عللي مانند آن دارد كه در صورت با خبر شدن يا دادن مهلتي اندك به او قابل رفع است.

اين مهلت در اين حالات كارگشا بوده و هم زحمت بانك مادر را كم مي‌كند و هم زحمت بانك مركزي را براي ثبت و رفع آن. مهمتر از همه تقليل آمار خلافي است كه به اشتباه موليان امر ايجاد شده و قوه قضاييه نيز شكايت از ساده بودن صدور برگشت چك دارد. با كمي تلاش مي‌توان آمار برگشت چك را تقليل داد.

2- صاحب چك آنرا به قسمت كلر در بانك خودش مي‌سپارد. بنابراين شعبه صاحب حساب برگه چك را توسط مجاري تعيين شده در بانك به شعبه مادر رسانده و آن شعبه بعد از برداشت از حساب، تاييد آنرا براي واريز به حسابي در شعبه مبدا ارسال مي‌نمايد. در اين حالت نيز اگر شعبه مادر ببيند كه حساب صادر كننده چك كسر موجودي دارد، مانند بالا سعي در حل مشكل تا موعد مناسب مي‌نمايد و اگر هيچ چاره‌اي نداشت، آنرا برگشت مي‌زند. در اين حالت صاحب چك نمي‌تواند با صاحب حساب تماس گرفته و اگر اشتباهي رخ داده باشد آنرا رفع نمايد. بلكه فقط كارمندان شعبه كه مشتري خود را مي‌شناسند (كاسب محل، مشتري دايمي و ...) بايد اقدام كنند.

از مزاياي سامانه قديمي چك همين امكان برقراري تماس با مشتري توسط دارنده چك و كارمندان شعبه براي رفع مشكلات كسر موجودي است.

برگشت چك در حساب جاري متمركز معمولا سه حالت دارد: (كه با جاري معمولي فرق دارند)

1- صاحب چك آنرا به شعبه مادر برده  و متوجه مي‌شود كه موجودي ندارد و آنرا برگشت مي‌زند. اين حالت درصد كمي از موارد است. مانند موارد فوق صاحب چك مي‌تواند با صاحب حساب تماس گرفته و اگر اشتباهي رخ داده باشد آنرا رفع نمايد. گاهي اوقات چون كارمندان شعبه مشتري خود را مي‌شناسند (كاسب محل، مشتري دايمي و ...) يا به دليل كم كردن چك‌هاي برگشتي شعبه كه برايش خوب نيست يا وظيفه شناسي و مشتري مدار بودن كارمندان شعبه و بعضي دلايل ديگر، خود راسا با مشتري تماس گرفته و سعي در حل مشكل مي‌نمايند. اين حالت مانند چك معمولي است.

2- چك متمركز را مي‌توان به هر شعبه‌اي برد. بنابراين صاحب چك آنرا به شعبه ديگري برده  و متوجه مي‌شود كه موجودي ندارد و آنرا برگشت مي‌زند. اين حالت درصد بيشتري از موارد است. مانند موارد فوق صاحب چك مي‌تواند با صاحب حساب تماس گرفته و اگر اشتباهي رخ داده باشد آنرا رفع نمايد. اما چون كارمندان شعبه مشتري را نمي‌شناسند امكان دارد كه اقدامي ننمايند. اما چون به اطلاعات و تلفن مشتري دسترسي دارند مي‌توانند مشتري مدار رفتار كرده و راسا با مشتري تماس گرفته و سعي در حل مشكل مي‌نمايند. اين حالت بسيار قابل تقدير است و بيش از وظيفه شناسي مي‌باشد.

3- صاحب چك آنرا به قسمت در بانك خودش مي‌سپارد. بنابراين شعبه صاحب حساب برگه چك را توسط مجاري تعيين شده در بانك به مركز وصول بانك در شهر مناسب رسانده و آن مركز كه مانند شعبه مادر عمل مي‌كند بعد از برداشت از حساب، تاييد آنرا براي واريز به حسابي در شعبه مبدا كه متعلق به بانك ديگر است ارسال مي‌نمايد. در اين حالت مركز وصول هيچ كار ديگري انجام نمي‌دهد و بلافاصله چك را برگشت مي‌زند. تعداد زياد برگه چك در مراكز وصول مانع از رفتاري مشتري مدار مي‌شود.

از معايب سامانه جديد چك متمركز در حالت كلر، عدم امكان برقراري تماس با مشتري توسط دارنده چك و كارمندان شعبه براي رفع مشكلات كسر موجودي است.

پيشنهاد: استفاده از سامانه متمركز با توجه به مزاياي بيشمار آن روز به روز بيشتر شده و عدم مراجعه دارنده چك به شعبه مادر زياد مي‌شود. بنابراين ميزان برگشتي‌هاي اشتباهي زيادتر از قبل مي‌شوند. براي كم كردن تعداد برگشتي‌ها در حالت متمركز خوب است كه بانك‌ها با هماهنگي با بانك مركزي روشي را اتخاذ نمايند كه اين ميزان را تا حد ممكن كم كنند. مشتريان هر بانك نيز اگر ببينند كه بانك آنها چنين رفتاري دارد، از اين خدمت استفاده بيشتري كرده و در آن بانك ماندگار مي‌شوند و اگر بانكي چنين خدمتي را ارايه ندهد و ديگري ارايه دهد، ممكن است از مزيت رقابتي برخوردار نشده و مشتريان خود را از دست بدهد. در اين حالت مشتريان به سمت بانكي مي‌روند كه هواي آنها را بيشتر دارد. رضاي خدا و قوه قضاييه و بانك مركزي را نيز به دنبال خواهد داشت.