زندگي شفاف براي پول الکترونيک


     فعلا شركت‌هاي پي.اس.پي و ارايه دهندگان پول الكترونيك با چراغ خاموش حركت مي‌كنند. بعضي از آنها به دليل نوپا بودن و بعضي براي مخفي ماندن و برحذر بودن از سرزنش‌هاي زود هنگام و بعضي به دليل ترس از رقبا و آشكار شدن سرمايه فكري و بعضي بدون داشتن دليل مشخص، از آشكار نمودن آمار و اطلاعات خود پرهيز مي‌نمايند. يکي از رسوم قابل تقدير درباره شرکت‌هاي خارجي اينست که در دوره‌هاي مشخص ماهانه و سالانه، عملکرد و ترازنامه مالي شرکت را منتشر مي‌نمايند. به عبارت ديگر، تمام عمليات، سود، زيان و سوابق مالي شرکت در دسترس عموم مردم و مشتريان قرار داشته و براي معامله با شرکت يا شناخت آن مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

     بانک‌هاي ايران نيز در پايان سال مالي و برگزاري مجامع رسمي، گزارش‌هاي مالي خود را منتشر مي‌کنند. شرکت‌هاي ويزا، مستر کارت و غيره نيز در دوره‌هاي ماهانه، 3 ماه يکبار و سالانه اقدام به انتشار گزارشات مالي خود کرده و علاوه بر آن آمار بسيار شفافي از عمليات مالي، تراکنش‌ها، کارت‌هاي صادره و فعال و درآمدهاي خود منتشر مي‌نمايند. نمونه بسياري از اين گزارشات در شماره‌هاي قبلي ماهنامه ارايه شد و موارد مفصل‌تري را مي‌توانيد در سايت‌هاي وزرات بازرگاني و ماليات و ديگر سايت‌هاي رسمي کشورهاي غربي بيابيد.

     براي شرکت‌هاي پي.اس.پي ايراني، موسسات و بانک‌هايي که اقدام به صدور کارت و ارايه خدماتي در حوزه پول الکترونيک مي‌نمايند، لازم است کم کم شروع به انتشار آمارهاي خود نمايند تا روند گسترش و برپايي پول الکترونيک مشخص گردد. در حال حاضر حتي تعداد تراکنش‌ها، کارت‌هاي فعال و ميزان دريافت از مشتريان نيز مشخص و منتشر نشده است! هنوز بسياري از شرکت‌ها و موسسات مالي و بانک‌ها حاضر به ارايه آمارهاي خود نمي‌باشند و فکر مي‌کنند که اگر اين اطلاعات را در دسترس مردم و مطبوعات قرار دهند يا به مديريت ضعيف آنان پي مي‌برند يا فکر مي‌کنند که دستشان رو مي‌شود يا چندين بهانه ديگر که هيچيک براي تجارت آزاد و رشد تجاري و ملي مناسب نيست.

     براي شفاف شدن فعاليت اقتصادي در حوزه پول الکترونيک، پيشنهاد مي‌شود که موارد زير براي کارت اعتباري و نقدي توسط موسسات مالي، بانک‌ها و شرکت‌هاي پي.اس.پي در هر ماه مشخص گردند:

- تعداد فروشگاه
- تعداد مشتري
- تعداد دستگاه پايانه خريد
- تعداد دستگاه پايانه خريد فعال*
- تعداد دستگاه خودپرداز
- تعداد تراکنش خريد
- تعداد تراکنش دريافت پول
- تعداد کارت صادر شده توسط هر صادر کننده
- تعداد کارت فعال هر صادر کننده **
- تعداد حساب
- ميانگين تعداد حساب به ازاي هر مشتري
- مبلغ کل خريد
- مبلغ کل پرداخت پول
- تعداد ميانگين کارت فعال به ازاي هر نفر
- تعداد ميانگين تراکنش به ازاي هر کارت فعال
- مبلغ ميانگين هر خريد
- مبلغ ميانگين هر بار دريافت پول
- تعداد کل استعلام مانده حساب
- تعداد ميانگين استعلام مانده حساب
- درآمد ناخالص يا عملياتي از محل کارمزدها
- ميزان اختلاس يا برداشت خلاف
- موارد ديگري نيز مي توان ذکر نمود.

براي کارت‌هاي اعتباري و به دليل نداشتن نقدينگي در زمان خريد و يا دريافت پول، مواردي مانند بدهي و دريافت قسطي اعتبار اعطايي و مشکلي به نام وصول مطالبات معوق پيش مي‌آيد. براي کارت اعتباري بايد موارد زير نيز ارايه گردد:

- ميزان کل اعتبار اعطا شده
- بدهي قسط بندي شده
- بدهي پرداخت شده در زمان بدون سود بودن
- ميانگين اعتبار اعطا شده به ازاي هر کارت
- ميانگين بدهي قسط بندي شده
- ميزان بدهي پرداخت نشده در ماه اول تا ششم
- ميزان بدهي مشکوک الوصول
- ميزان بدهي لاوصول و سوخت شده

* دستگاهي فعال است که در يک هفته، حداقل يک تراکنش مالي (برداشت) داشته باشد.
** کارتي فعال است که يکي از حساب‌هاي آن در يک ماه گذشته، حداقل يک تراکنش مالي (برداشت يا واريز به حساب) داشته باشد.