پي.اس.پي به شتاب وصل شد؛ مشكل اين بود؟ (2)


در شماره گذشته، مشكلات و بهانه‌هاي عنوان شده توسط مقامات اقتصادي دولت را در حد توان خود نقد كرده و قول داديم كه مشكلات اصلي شركت‌هاي تازه تاسيس پي.اس.پي و راه حل آنها را بيان نماييم. قابل توجه است كه بانك محترم مركزي، خود از جمله كساني است كه اقدام به تاسيس شركت كرده و نه تنها با شركت‌هاي پي.اس.پي به رقابت مي‌پردازد، بلكه با شركت‌هاي فروشنده رايانه‌هاي شخصي، رايانه هاي بزرگ، شركت‌هاي نرم‌افزاري و فروش چاپگر و غيره نيز رقابت نموده، در تنگنا كه گرفتار مي‌شود، بانك‌هاي ديگر را متهم به رقابت با شركت‌هاي خصوصي مينمايد. البته ما قصد بيان صد در صد مطالب و نيز تمام راه حل‌ها را نداشته و فقط به مهمترين آنها اشاره‌اي مي‌كنيم.

مشكل 1- مهمترين مشكل شركت‌هاي پي.اس.پي، تامين سرمايه‌اي است كه معلوم نيست كي به نقطه سر به سر مي‌رسد و سود آوري نامعلومي دارد. اين سود آوري متاسفانه به دلايل زير، مبهم و غير قابل پيش بيني است. آنهايي كه اقدام به پيش بيني مي نمايند هم، درصد بالايي براي صحت مطالب خود قايل نيستند و بيشتر با اتكا بر منابع مالي نامحدودِ سرمايه گذار، و اسپانسر خود كه بطور عمده بانك‌هاي خصوصي و دولتي هستند، اقدام به اين كار مي‌كنند. اما مهمترين دلايل مبهم بودن سودآوري آن:

   1- تنش‌هاي سياسي، كه هر روزه مملكت ما با آن درگير است،
   2- بي اطمينان و كم اعتبار بودن قوانين مالي در باره شركت‌هاي پي.اس.پي كه هر لحظه احتمال تغيير و تبديل آن مي‌رود،
   3- درگير بودن بانك مركزي در تاسيس شركت‌هاي اقماري و شركت در فعاليت‌هاي بازرگاني اين رشته و عضويت بعضي از مديران آن در اين شركت‌ها و رقابت نامحسوس با آنها،
   4- نبودن فرهنگ استفاده از پول الكترونيك و عدم پذيرش فروشگاه‌ها،
   5- پرداخت هزينه دستگاه پوز توسط شركت بدون چاره‌ي پي.اس.پي، به جاي فروشگاه،
   6- و بسياري مشكلات ديگر كه  در شماره‌هاي قبلي تا حدي به آن اشاره شده است.

راه حل 1- حذف عوارض بازرگاني از واردات پوز و تجهيزات مربوطه و پرداخت وام بدون سود يا با سود كم به شركت‌هاي پي.اس.پي و اعطاي زمان تنفس سه ساله به آنها براي برگشت اصل وام. اين كار دور از ذهن نيست. در ماه گذشته، وزارت محترم بازرگاني براي 10 نوع ميوه عادي و تجملاتي از قبيل پرتقال، موز، آناناس و انبه! اقدام به حذف عوارض گمركي و بازرگاني نمود كه مردم ميوه ارزان ميل نمايند و از اين قبيل كارها زياد اتفاق افتاده است پس چرا براي شركت‌هاي پي.اس.پي انجام نشود. فقط از اين مي‌ترسم كه يك كسي لج نمايد و بر اساس يك ادعاي مجهول و نامعلوم از يك شركت، مانند ماجراي خودپرداز، عوارض بازرگاني مربوطه را دو برابر كند!

مشكل 2- پرداخت هزينه تبليغات و فرهنگ سازي بر عهده شركت‌هاي پي.اس.پي است. قول‌هاي بسياري توسط مقامات دولتي براي اين كار داده شده است ولي دريغ از يك ريال كه براي آن خرج شده باشد. اكنون حدود 3 سال است كه امر پول الكترونيك با شدت دنبال مي‌شود، پس اين هزينه‌ها كي بايد توسط دولت انجام شود.

راه حل 2- اگر گردش پول كاغذي كم شود و استهلاك آن نيز كم گردد، سود آن به جيب دولت (بخوانيد مردم) مي‌رود. پس حداقل كمي از منافع آنرا كه هر بار بيان مي‌كنيد، خرج تبليغات نماييد. بانك مركزي يا وزارت اقتصاد يا بازرگاني، از نيروي انتظامي چقدر كمتر هستند كه چند نماآهنگ هم نمي‌توانند در اين باره بسازند. هنوز مردم ما (مشتري و مغازه دار) نمي‌دانند كه منافع و مضار استفاده از  پول الكترونيك چيست! راهنماي كاغذي، سمينار، فيلم، و رسانه‌هاي مختلفي را مي‌توان براي اين امر در نظر گرفت و مردم را با آن آشنا كرد.

مشكل 3- بانك مركزي به بانك‌ها دستور مي‌دهد كه تعدادي پوز  نصب نمايند. به عبارت ديگر بانك‌ها را ترغيب به رقابت با شركت‌هاي پي.اس.پي مي‌نمايد كه يا پوز نصب نمايند يا شركت پي.اس.پي تاسيس نمايند. مدتي پيش آقاي شيراني يك ميليون پوز روي دست بانك‌ها قرار داد كه تا 5 سال ديگر بايد نصب نمايند. آخر ما نفهميديم كه بانك‌ها بايد پور نصب نمايند؟ يا شركت‌هاي خصوصي؟ يا هردو؟ يا هيچكدام؟

راه حل 3- بهتر است بانك مركزي مدتي را به طراحي منطقي و عادلانه صرف نموده و تكليف شركت‌هاي پي.اس.پي را معلوم نمايد. يك بام و دو هوا نمي‌شود. از اين مي ترسم كه اين موضوع حتي به نيم بندي تعهدات، قوانين و حمايت‌هاي  شركت مخابرات از شركت‌هاي پپ (PAP) هم نشود. در آخر كار، چند شركت ور شكسته شده، و كار نيم بندي هم توسط دولت صورت مي‌گيرد. آقاجون! شتر سواري دولا دولا نمي‌شود. يا شركت‌هاي خصوصي بايد پوز نصب نمايند، يا بانك‌هاي دولتي و خصوصي. بهترين كار اين است كه بيهوده شركت‌هاي خصوصي را اميدوار نكنيم. از همين حالا به آنها بگوييم كه به دنبال كارهاي ديگر بروند و دست از سر پي.اس.پي شدن بردارند. اينقدر هم ما شعار خصوصي سازي ندهيم. خانه از پاي بست ويران است.